Vitaju vas, bielarusy i amatary bielaruskaj movy.

Kali zacikavicca pra historyju stanaŭliennia bielaruskaha pravipisu, to možna daznacca: kiryličnyja symbaly pravapisu ŭ Bielarusi byli nie zaŭsiody.

Jašče sto hadoŭ tamu, na pačatku XX stahodździa, u hazecie “Naša Niva” razharelasia paliemika: jakim šryftam – lacinskim ci kiryličnym – majuć karystacca bielarusy? Paliemika pačalasia z nastupnaha zvarotu redakcyi da čytačoŭ:

“Prystupajučy da vydańnia “Našaje Nivy” piać hadoŭ tamu nazad, Redakcyja pavinna byla pieramahčy šmat pieraškod, razabrać bahata duža trudnych pytańniaŭ, z katorymi joj zrazu pryjšlosia sustrecca. Pierš za ŭsio padnialosia pytańnie: jakimi litarami drukavać bielaruskuju hazetu? Adny davodzili, byccam treba bielarusam adrazu zavadzić lacinskija (poĺskija) litary, bo jany ŭžo zaviedzieny na ŭsim kuĺturnym śviecie; druhija iznoŭ kazali, što z najdaŭniejšych časoŭ bielaruskija knihi, dakumenty, piśmy i t. p. pisalisia ruskimi litarami, bo hetak vučać u školach, a jak jašče zaviaduć ahuĺnuju, usienarodnuju navuku, dyk tady nia budzie čalavieka, katory nia znaŭ by ruskaj hramaty.

Redakcyja ŭsio ž taki nie mahla zadziaržacca ni na tym, što raili starońniki lacinskaha šryftu, ni na radach starońnikaŭ “hraždanki”. Vypuskajučy ŭ śviet pieršuju bielaruskuju hazetu, my razumieli, što jana dojdzie da ŭsich bielarusaŭ toĺki tady, kali budzie drukavacca abodvymi šryftami. Hetaha vymahala samo žyćcio: u našaj staroncy jość bahata katalikoŭ, katoryja nia chodziać u kazionnuju školu i vučacca doma toĺki lacinskaj (ci poĺskaj) hramaty, dyk ruskimi litarami čytać nia ŭmiejuć; iznoŭ ža pravaslaŭnyja bielarusy, chacia b i chacieli, zusim nie mahli b navučycca lacinskaj ci poĺskaj hramaty”.

“Naša Niva, 1911 hod, № 50

Krynica svaboda.org

Roznica

Jesć roznyja mierkavanni, jakija pravily prymianiać da lacinki. Peŭna, pytannie zastalosia toĺko z litaraj [L] (cviordaja) dy [L’] miakkaj.

Pavodlie tranślitaracyi dlia pieradačy lacinskaj hrafikaj hieahrafičnych nazvaŭ L (cviordaja) — L, L miakkaja — Ĺ. Tak zrobliena i ŭ raskladcy dlia Windows, jakuju zrabiŭ sam aŭtar.

Pavodlie klasičnaj lacinki L (cviordaja) — Ł, L miakkaja — L.

Mierkavannie V. Viačorki na hety kont:
28,10,2017 14:39

Я акурат апісаў лацінку, якая дзейнічае сёньня, якая рэальна функцыянуе. Лацінку як адзін з двух нацыянальных альфабэтаў, які кадыфікаваны ў падручніках, якім пісалі і пішуць, выдавалі і выдаюць вялікі корпус кніг і пэрыёдыкі. А вы, відаць, маеце на ўвазе трансьлітарацыю для перадачы лацінскай графікай геаграфічных назваў (і толькі іх). Яна грунтуецца на беларускай лацінцы, аднак мае некалькі істотных разыходжаньняў зь ёю. Прычым адпаведная дзяржаўная структура цягам некалькіх гадоў прымала розныя рашэньні наконт трансьлітарацыі, адно зь іх — акурат прыняць нармальную, апрабаваную дзесяцігодзьдзямі практыкі лацінку без кабінэтных навацыяў (зь яе ўлікам выдадзены том „Менская вобласьць“ даведніка „Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь“; наагул жа ў розных тамох даведніка тры сыстэмы раманізацыі). Вельмі шкада, што ведамаснае рашэньне пра трансьлітарацыю прымалася ў нядобрых савецкіх традыцыях — кулюарна, вузкім колам. У кожным разе лацінка як альфабэт — гэта кнігі й тэксты. А не трансьліт.

Dadziennaja raskladka maje nastupny vyhliad.

Spampavać bielaruskuju klavijaturu lacinku možna tut. Windows Bielarusian Lacinka.

Layout02

 

Layout02AltGr

Layout02Shft

Layout02ShftAltGr

 

Вітаю вас, беларусы і аматары беларускай мовы.

Калі зацікавіцца пра гісторыю станаўлення беларускага правіпісу, то  можна дазнацца: кірылічныя сымбалы правапісу ў Беларусі былі не заўсёды.

 

Яшчэ сто гадоў таму, на пачатку ХХ стагодзьдзя, у газэце “Наша Ніва” разгарэлася палеміка: якім шрыфтам – лацінскім ці кірылічным – маюць карыстацца беларусы? Палеміка пачалася з наступнага звароту рэдакцыі да чытачоў:

“Прыступаючы да выданьня “Нашае Нівы” пяць гадоў таму назад, Рэдакцыя павінна была перамагчы шмат перашкод, разабраць багата дужа трудных пытаньняў, з каторымі ёй зразу прыйшлося сустрэцца. Перш за ўсё паднялося пытаньне: якімі літарамі друкаваць беларускую газэту? Адны даводзілі, быццам трэба беларусам адразу завадзіць лацінскія (польскія) літары, бо яны ўжо заведзены на ўсім культурным сьвеце; другія ізноў казалі, што з найдаўнейшых часоў беларускія кнігі, дакумэнты, пісьмы і т. п. пісаліся рускімі літарамі, бо гэтак вучаць у школах, а як яшчэ завядуць агульную, усенародную навуку, дык тады ня будзе чалавека, каторы ня знаў бы рускай граматы.

Рэдакцыя ўсё ж такі не магла задзяржацца ні на тым, што раілі староньнікі лацінскага шрыфту, ні на радах староньнікаў “гражданкі”. Выпускаючы ў сьвет першую беларускую газэту, мы разумелі, што яна дойдзе да ўсіх беларусаў толькі тады, калі будзе друкавацца абодвымі шрыфтамі. Гэтага вымагала само жыцьцё: у нашай старонцы ёсьць багата каталікоў, каторыя ня ходзяць у казённую школу і вучацца дома толькі лацінскай (ці польскай) граматы, дык рускімі літарамі чытаць ня ўмеюць; ізноў жа праваслаўныя беларусы, хаця б і хацелі, зусім не маглі б навучыцца лацінскай ці польскай граматы”.

“Наша Ніва, 1911 год, № 50

Крыніца svaboda.org

Есць розныя меркаванні, якія правілы прымяняць да лацінкі. Пэўна, пытанне засталося только з літарай Л (цвёрдая) ды Л’ мяккай.

Паводле трансьлітарацыі для перадачы лацінскай графікай геаграфічных назваў Л (цвёрдая) — L, Л’ мяккая — Ĺ. Так зроблена і ў раскладцы для Windows, якую зрабіў сам аўтар.

Паводле класічнай лацінкі Л (цвёрдая) — Ł, Л’ мяккая — L.

Меркаванне В. Вячоркі на гэты конт:

28,10,2017 14:39
Я акурат апісаў лацінку, якая дзейнічае сёньня, якая рэальна функцыянуе. Лацінку як адзін з двух нацыянальных альфабэтаў, які кадыфікаваны ў падручніках, якім пісалі і пішуць, выдавалі і выдаюць вялікі корпус кніг і пэрыёдыкі. А вы, відаць, маеце на ўвазе трансьлітарацыю для перадачы лацінскай графікай геаграфічных назваў (і толькі іх). Яна грунтуецца на беларускай лацінцы, аднак мае некалькі істотных разыходжаньняў зь ёю. Прычым адпаведная дзяржаўная структура цягам некалькіх гадоў прымала розныя рашэньні наконт трансьлітарацыі, адно зь іх — акурат прыняць нармальную, апрабаваную дзесяцігодзьдзямі практыкі лацінку без кабінэтных навацыяў (зь яе ўлікам выдадзены том „Менская вобласьць“ даведніка „Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь“; наагул жа ў розных тамох даведніка тры сыстэмы раманізацыі). Вельмі шкада, што ведамаснае рашэньне пра трансьлітарацыю прымалася ў нядобрых савецкіх традыцыях — кулюарна, вузкім колам. У кожным разе лацінка як альфабэт — гэта кнігі й тэксты. А не трансьліт.
Дадзенная раскладка мае наступны выгляд.
Спампаваць беларускую клавіятуру лацінку можна тут.  Windows Bielarusian Lacinka.
Layout02
Layout02AltGr
Layout02Shft
Layout02ShftAltGr